Boże Narodzenie na całym świecie jest przede wszystkim rodzinnym świętem. W naszym kraju bardzo ważny jest dzień poprzedzający Święta Bożego Narodzenia – Wigilia.

Święta Bożego Narodzenia

To bardzo ważne by przestrzegać tradycji. Dzięki niej możemy kontynuować zwyczaje, które są elementem historii naszych przodków, a tym samym coraz lepiej rozumieć skąd się wywodzimy, kim jesteśmy…

W Polsce są bardzo piękne tradycje związane ze świętowaniem Bożego Narodzenia, które rozpoczyna się od Adwentu który trwa przez cztery niedziele poprzedzające 24 grudnia. Tradycją w Kościele katolickim są odprawiane w tym okresie o świcie msze, zwane roratami. Są to msze ku czci Marii Panny, na pamiątkę tego, że przyjęła nowinę od archanioła Gabriela, zwiastującego, iż zostanie Matką Syna Bożego.

Bardzo uroczyście obchodzona jest właśnie Wigilja, - bardziej niż same święta. Przed wspólną, rodzinną kolacją następuje dzielenie się opłatkiem i składanie sobie życzeń. Wiąże się to z pojednaniem, przebaczeniem, miłością bliźniego. Do dwunastu apostołów nawiązuje też liczba potraw, które powinny zostać spożyte podczas Wigilii.

Do kolejnych tradycji bożonarodzeniowych należy kładzenie sianka pod obrusem oraz pozostawienie jednego wolnego nakrycia dla zbłąkanego wędrowca. Sianko nawiązuje do miejsca urodzenia Jezusa. Puste miejsce ma oznaczać gotowość na przyjęcie obcego wędrowca w ten wyjątkowy wieczór, poprzedzający narodzenie się Zbawiciela. Szczególnie lubiany przez dzieci jest zwyczaj ubierania choinki. W Polsce najczęściej robi się to właśnie w Wigilię, a nie wcześniej jak to jest w zwyczaju w Danii. Najładniejsze są prawdziwe drzewka, które na dodatek pięknie pachną. Ubiera się je w bombki, kolorowe ozdoby, światełka, łańcuchy i włosy anielskie. Natomiast pod choinką powinno znaleźć się wystarczająco dużo miejsca na prezenty świąteczne!

Kiedy cała rodzina zbierze się już razem przy świątecznym stole często słucha się wspólnie kolęd. W niektórych domach przetrwał nawet zwyczaj wspólnego śpiewania, najlepiej przez wszystkie świąteczne dni, które upływają na radosnych spotkaniach rodzinnych.

Wigilia

Boże Narodzenie na całym świecie jest przede wszystkim rodzinnym świętem. W naszym kraju bardzo ważny jest dzień poprzedzający Święta Bożego Narodzenia – Wigilia.

W zwyczajach wigilijnych obecnych jest wiele elementów zaczerpniętych z pogańskiej obrzędowości, które w formie szczątkowej, nie zawsze uświadomionej, zachowały się do dziś.

Obecnie w kolacji wigilijnej związki z tymi wierzeniami zachowały się przede wszystkim w potrawach przyrządzanych głównie z ziaren zbóż, maku, miodu, grzybów, a więc typowych dla styp pogrzebowych, oraz w trzymaniu pustego miejsca przy stole dla nieznanego gościa.

Z religijnego punktu widzenia to czas czuwania i oczekiwania, wiadomo, że kiedy przyjdzie kolejny dzień nastąpi Boże Narodzenie! Coroczna radość z tego powodu, daje poczucie większej przynależności do danej wspólnoty religijnej. Jednak Wigilia to także czas, kiedy spotykają się całe rodziny i bliskie osoby. Tworzy się wyjątkowa i wzruszająca atmosfera, która jest szczególnie wyczuwalna podczas składania sobie życzeń oraz śpiewania kolęd.

Oczekiwanie na Wigilię rozpoczyna się już wraz z pierwszymi do niej przygotowaniami. Trzeba ubrać choinkę i zrobić inne świąteczne dekorację. Następnie przychodzi czas na przygotowanie potraw wigilijnych. Tradycyjnie ma ich być dwanaście. Chociaż dzisiaj chyba już w niewielu domach przestrzega się tej tradycji świątecznej. Zdecydowanie moda na odchudzanie i zdrowe odżywianie bierze teraz zwykle górę nad chęcią spróbowania wszystkiego co możliwe. Z drugiej strony w tym jednym dniu w roku warto po prostu cieszyć się czasem spędzanym z bliskimi i nie przejmować dietami. Tym bardziej, że nie wszyscy mają takie szczęście… niektórzy są samotni w tym dniu. Tradycja nakazuje zostawić przy stole jedno wolne miejsce dla zbłąkanego wędrowca.

Stół wigilijny powinien być przykryty białym obrusem pod który daję się zwyczajowo trochę sianka. Jest to symbol miejsca urodzenia Pana Jezusa. Na stole oprócz talerzy, sztućców, szklanek kładzie się też opłatek – symbol przebaczenia, miłości, pojednania. Kolacja wigilijna zaczyna się właśnie od dzielenia opłatkiem i składania sobie życzeń. Natomiast po niej są prezenty świąteczne!

Potrawy wigilijne

Potraw powinno być dwanaście. W domach, w których rzeczywiście przestrzega się liczby potraw odpowiadającej ilości apostołów powołanych przez Jezusa, jest z pewnością sporo pracy przed Wigilją. Dlatego najlepiej podzielić obowiązki przedświąteczne pomiędzy wszystkich członków rodziny. Ktoś będzie ubierał choinkę, ktoś inny robił świąteczne dekorację, a ktoś gotował. Zwykle jest to domena mam i babć. One najlepiej znają oryginalne przepisy świąteczne.

W zależności od regionu i tradycji rodzinnych zestaw wigilijnych potraw jest różny, ale zwyczajowo na wigilijnym stole powinny znaleźć się wszystkie płody ziemi. Wszystkiego należy spróbować, co ma zapewnić szczęście przez cały rok. Do najbardziej typowych należą: barszcz z uszkami (wymiennie w niektórych regionach Polski z białym żurem, zupą grzybową, zupą owocową lub zupą rybną),ryby przyrządzane na różne sposoby, z najbardziej tradycyjnym karpiem smażonym i w galarecie, kapusta z grochem, kapusta z grzybami, pierogi z kapustą, kasza z suszonymi grzybami, fasola Jaś z suszonymiśliwkami, paszteciki z grzybami, kotleciki z ryżu z sosem grzybowym, kluski z makiem,  cukrem i miodem, makiełki, chałka z kompotem z suszonych owoców , zupa migdałowa, czy z tradycji wschodniej kulebiak, gołąbki i kutia. Na Ślązku potrawami wigilijnymi są także moczka i makówki. Zgodnie z polskim zwyczajem potrawy wigilijne powinny być postne, czyli bezmięsne i bez użycia tłuszczów zwierzęcych przy ich przygotowaniu.

Jeśli chodzi o słodkości na pewno na wielu stołach pojawia się kutia, a także makowiec i sernik. Do picia obowiązkowo kompot z suszonych owoców. Podobno pomaga na trawienie, a że kuchnia wigilijna nie należy do najlżejszych może to być przydatne.

Ponieważ tradycja nakazuje poszczenie przez cały dzień wigilijny, wszyscy nie mogą doczekać się  wieczoru i kolacji. Mimo, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami kościelnymi w wigilię Bożego Narodzenia nie obowiązuje już zachowanie wstrzemięźliwości od spożywania mięsa, to polscy biskupi zachęcają do zachowania tego zwyczaju "ze względu na wyjątkowy charakter tego dnia w Polsce

Kolędy

Śpiewanie kolęd to ważna część tradycji bożonarodzeniowej. Bez względu na to czy spędza się Boże Narodzenie w Danii czy w Polsce wspólne śpiewanie kolęd wprowadza zawsze atmosferę jedności i radości.

Początkowo kolędy były pieśniami noworocznymi. Wywodzą się one w ogóle z tradycji ludowej i powiązane były także z rytuałem odwiedzania domów przez tak zwanych kolędników. W końcu „kolędą” rozpoczęto też nazywać odwiedziny księdza odbywające się w okresie poświątecznym.

Te wyjątkowe pieśni nawiązują swą treścią do narodzin Pana Jezusa. Już podczas Wigilji można zacząć wspólnie je śpiewać. Jest wiele dobrze znanych i pięknych kolęd. Na dodatek można dzisiaj kupić różnego rodzaju płyty CD z wyjątkowymi ich interpretacjami. Wystarczy wymienić tutaj chociażby: „Lulajże Jezuniu”, „Przybieżeli do Betlejem”, „Gdy Śliczna Panna”…

Są też kolędy ogólnie znane w kilki językach. Najbardziej popularna to „Cicha Noc” czyli „Silent Night”. Często przed świętami dzieci w szkołach uczą się na lekcjach języków obcych kolęd w tych językach. To bardzo dobry pomysł, który pozwala poczuć także jedność z innymi narodowościami, które również cieszą się i świętują podczas Bożego Narodzenia. Może Święta w Danii czy Boże Narodzenie we Francji wyglądają nieco inaczej niż w Polsce, ale sama idea jest podobna.

Wiele osób wstydzi się śpiewać. Jednak jeśli chodzi o kolędy zwykle wszystkie bariery puszczają.Wzruszająca atmosfera nie pozwala skupić się na własnych uzdolnieniach (lub ich braku) wokalnych. W takich chwilach ważne jest tylko to, że można spędzać wspólnie z bliskimi czas w taki właśnie sposób.

Zwyczaje i zabobony

Dzień wigilijny bogaty jest w zwyczaje i przesądyposiadające magiczną moc, zazwyczaj znajdujące swój rodowód w lokalnych, przedchrześcijańskich i pogańskich wierzeniach. Do dzisiaj przestrzega się, aby w Wigilię nie kłócić się i okazywać sobie wzajemnie życzliwość. Przetrwał też przesąd, że jeśli w wigilijny poranek pierwszym gościem w domu będzie młody chłopiec, przyniesie to szczęśliwy rok. W małym stopniu przetrwała również tradycja umieszczania w jednym uszku w barszczu grosika, dla tego kto na niego trafił szykowało się szczęście przez najbliższy rok. Wszelkie zranienia oraz choroby w czasie świąt odbierane są jako zapowiedź kłopotów ze zdrowiem. Myśliwi tego dnia tradycyjnie udają się na polowanie, którego pomyślny wynik zapewni opiekę na cały rok patrona łowiectwa św.Huberta. Do przesądów należy zaliczyć także zwyczaj aby spróbować każdej z dwunastu wigilijnych potraw, aby nie zabrakło jej w następnym roku. Niektórzy pozostawiają w portfelu łuski z karpia, które mają przynieść szczęście.

Innym zwyczajem wieczoru wigilijnego jest śpiewanie kolęd. Często też pod choinką są prezenty, które przynosi dzieciątko, gwiazdka, Aniołek, Gwiazdor lub Mikołaj. Na Wschodzie w wigilię, przed wieczerzą, chodzi się na groby bliskich.

Na wsi opłatek z wigilijnego stołu, a także potrawy, podawano bydłu i koniom, czasem nawet wprowadzając je do izby. Karmienie potrawami przygotowywanymi na Wigilię miało zabezpieczać inwentarz przed urokami. O północy natomiast gospodarz udawał się do obory, gdyż według tradycji zwierzęta mówiły wówczas ludzkim głosem. Na wieczerzę wigilijną zapraszano nie tylko zwierzęta domowe, ale również leśne, w tym wilki. Rozrzucano dla nich przed domem pożywienie, aby nie podchodziły pod domostwo w nowym roku.

Pasterka

Uroczysta Msza święta odprawiana w nocy (najczęściej o północy) z 24 na 25 grudnia, pierwsza w Boże Narodzenie. Pasterka upamiętnia oczekiwanie i modlitwę pasterzy zmierzających do Betlejem. W Polsce jak i w Danii jest jedną z najważniejszych świątecznych tradycji. Ze względu na transmisję Pasterki z Watykanu w Duńskich kościołach katolickich msze odprawiane są o godzinie 22. Chociaż ostatnio sam Papież dla swojej wygody zmienił czas głównej pasterki, a szkoda.

Polacy w Danii coraz częściej odchodzą od polskich tradycji świątecznych, na rzecz duńskich, które są łatwiejsze i bardziej kuszące w swojej ofercie. Dlatego dla przypomnienia zredagowaliśmy dla Państwa magię Polskich Świąt Bożego Narodzenia.

Redakcja