Przemoc w szkołach i grooming w Danii.

Niepokojące dane z duńskiego systemu edukacji oraz wymiaru sprawiedliwości. Najnowsze raporty rządowe obnażają skalę przemocy fizycznej, z jaką mierzą się najmłodsi uczniowie w duńskich szkołach (folkeskole). Równolegle Ministerstwo Sprawiedliwości (Justitsministeriet) podsumowało pierwsze lata walki z groomingiem, czyli celowym manipulowaniem dziećmi w sieci przez przestępców seksualnych. W obu przypadkach duńskie władze zapowiadają zdecydowane kroki prawne.

Z oficjalnego raportu przygotowanego na zlecenie Ministerstwa Edukacji przez instytuty Epinion oraz Als Research wyłania się alarmujący obraz sytuacji w placówkach oświatowych. Z danych zebranych w 2025 roku wynika, że aż w 55 procentach duńskich klas doszło do aktów przemocy fizycznej pomiędzy uczniami. Zjawisko to jest szczególnie nasilone na początkowym etapie edukacji – w klasach od 0 do 3.

Szczegółowe statystyki pokazują, że w 36 procentach badanych klas do aktów agresji dochodziło co najmniej raz w miesiącu. Badacze zwracają uwagę, że w wielu przypadkach za destrukcyjne zachowania odpowiada zaledwie jedna lub dwie osoby w danej grupie. Problem ten częściej dotyka szkół publicznych (folkeskole) niż placówek prywatnych (tzw. wolnych szkół) i jest silnie skorelowany z obecnością uczniów wykazujących potrzebę szczególnego wsparcia pedagogicznego.

W grupie wiekowej obejmującej klasy 0–3 statystyki są porażające: w 75 procentach klas odnotowano przemoc lub zachowania o charakterze agresywnym. To również w tych rocznikach nauczyciele najczęściej stają się ofiarami agresji – incydenty zgłosiło aż 39 procent pedagogów uczących najmłodsze dzieci (dla porównania, w klasach starszych wskaźnik ten wynosi 3 procent). Co piąta klasa w Danii była miejscem, w którym w ciągu roku doszło do fizycznego ataku na pracownika szkoły. Ponad jedna czwarta nauczycieli przyznaje, że na przestrzeni ostatnich pięciu lat poziom agresji drasztycznie wzrósł.

Duński minister edukacji, Magnus Heunicke, określił te doniesienia jako „delikatnie mówiąc, niepokojące” i podkreślił, że szkoła nie może być miejscem, w którym dzieci lub personel boją się przebywać. Zdaniem ministra, brak wczesnej pomocy dla dzieci z problemami uderza w całe klasy i obniża poziom nauczania. W odpowiedzi na kryzys rząd zapowiedział rychłe przedstawienie projektu ustawy, która jasno określi ramy prawne, kiedy nauczyciel ma prawo fizycznie interweniować i przerwać bójkę. Planowane jest także zwiększenie liczby dorosłych w klasach oraz szybsze reagowanie na absencję czy pogorszenie samopoczucia uczniów.

Równolegle do problemów w szkołach stacjonarnych, Dania intensywnie walczy z zagrożeniami czyhającymi na nieletnich w świecie cyfrowym. Ministerstwo Sprawiedliwości (Justitsministeriet) przekazało do parlamentu (Folketinget) oficjalną ocenę funkcjonowania przepisów wymierzonych w tzw. grooming, czyli proces budowania relacji i zaufania z dzieckiem w internecie w celu jego późniejszego wykorzystania seksualnego.

Przypomnijmy, że od 1 lipca 2023 roku grooming stanowi odrębne przestępstwo zapisane w duńskim kodeksie karnym (§ 231). Za celowe nawiązywanie kontaktu z osobą poniżej 18. roku życia o charakterze manipulatorskim grozi w Danii kara do dwóch lat pozbawienia wolności.

Z opublikowanego podsumowania obejmującego okres od lipca 2023 do października 2025 roku wynika, że na podstawie nowego paragrafu postawiono zarzuty 122 osobom, a postępowania dotyczyły łącznie 241 czynów karalnych. Prokuratura oraz policja oceniają, że lokalne okręgi policyjne sprawnie wdrożyły nowy przepis do praktyki śledczej.

Służby zwracają jednak uwagę na bariery dowodowe. Sprawy o grooming są skomplikowane pod względem technologicznym i wymagają zaangażowania dużych zasobów w procesie zabezpieczania śladów cyfrowych. Dodatkowym wyzwaniem pozostaje identyfikacja sprawców ukrywających się za fałszywymi profilami oraz opór samych pokrzywdzonych, którzy z powodu wstydu lub lęku nie zawsze chcą współpracować z organami ścigania.

Minister sprawiedliwości Nicolai Wammen wyraził zadowolenie z faktu, że prawo działa zgodnie z jego intencją, jednak zapowiedział konsultacje z policją, prokuraturą oraz organizacją Red Barnet (Save the Children). Celem rozmów ma być wypracowanie metod skuteczniejszego docierania z akcjami profilaktycznymi do młodzieży w wieku 15–17 lat. Warto dodać, że od lutego 2026 roku w Danii obowiązują już surowsze kary (wzrost o 100%) za posiadanie i rozpowszechnianie materiałów o charakterze seksualnym z udziałem nieletnich, co stanowi element szerszej reformy prawa karnego na lata 2026–2030.

W obliczu tak trudnych danych kluczowa staje się czujność rodziców. Jeśli podejrzewają Państwo, że dziecko doświadcza przemocy w szkole lub padło ofiarą niepokojących kontaktów w sieci, duński system przewiduje konkretne etapy działania:

Na koniec zwracamy się z pytaniem do społeczności polskiej w Danii: Czy rozmawiacie ze swoimi dziećmi o tym, jak spędzają przerwy w szkole i z kim nawiązują relacje w internecie? Czy o problemach dowiadujecie się zazwyczaj dopiero po oficjalnym sygnale ze strony placówki? Zapraszamy do dyskusji w komentarzach.

Ilustracja do artykułu:
Wikimedia Commons / Autor: Leif Jørgensen / Licencja: CC BY-SA 4.0 (wikimedia.org)