Toksyczne skażenie po starej fabryce Cheminova

750-metrowa żelazna ściana ma powstrzymać toksyczne skażenie po starej fabryce Cheminova

   Region Midtjylland rozpoczęła dziś (6 sierpnia 2026 r.) kluczowe prace przy jednej z najpoważniejszych „generacyjnych” zanieczyszczeń Danii. Na półwyspie Harboøre Tange (między Morzem Północnym a Limfjordem) zostanie wbita w ziemię 750-metrowa ściana ze stali (tzw. spunsvæg / ścianka szczelna). Ma ona szczelnie zamknąć silnie skażony teren po dawnej fabryce chemicznej Cheminova.

    Co się dzieje?
Prace potrwają od sierpnia do października 2026 r. Firmą wykonawczą jest Arkil A/S, która w kwietniu podpisała kontrakt z regionem. Ściana sięgnie 12–15 metrów w głąb ziemi i otoczy obszar ok. 19–23 tys. m². Wewnątrz znajdzie się około 230–280 tys. m³ zanieczyszczonej ziemi – prawie trzy razy więcej niż w znanym depozycie Høfde 42 w pobliżu.

Ściana ma dwa cele:
- natychmiastowe zatrzymanie dalszego rozprzestrzeniania się trucizn do wód gruntowych, Limfjordu i Morza Północnego,
- stworzenie szczelnej „skrzyni”, która pozwoli w przyszłości bezpiecznie oczyścić teren.

     Skąd wzięło się skażenie?
Cheminova produkowała na tym miejscu chemikalia (głównie środki ochrony roślin, w tym silnie toksyczny paration) w latach 1953–1962. Później fabrykę przeniesiono kilkaset metrów dalej, na półwysep Rønland (dziś FMC). Na starej działce zostały jednak duże ilości odpadów.

Badania wykazały:
- ok. 40 ton pestycydów (w tym około 32 tony parationu),
- ok. 8 ton rtęci.

To klasyczne „generationsforurening” – zanieczyszczenie tak duże i skomplikowane, że jego pełne usunięcie obecnymi metodami kosztowałoby kilka miliardów koron i zajęłoby pokolenia. Dlatego na razie region stawia na bezpieczne zamknięcie, a pełne oczyszczenie planuje się dopiero później (prawdopodobnie po 2030 r., gdy pojawią się tańsze technologie).

     Kto płaci?
Koszt pierwszej fazy (ściany) pokrywa państwo – Folketing przeznaczył na to 100 milionów koron z tzw. Zielonego Funduszu. Na kolejne etapy (opracowanie metod oczyszczania i samo usuwanie trucizn) pieniędzy jeszcze nie przyznano.

    Kontekst
To jeden z trzech dużych „generacyjnych” problemów na Harboøre Tange związanych z Cheminova/FMC. Drugi to depozyt Høfde 42 (już wcześniej zamknięty ścianą, teraz trwają prace oczyszczające), trzeci – obecna fabryka na Rønland.

Region podkreśla, że ściana to „bezpieczne i trwałe rozwiązanie na teraz”, podczas gdy trwają prace nad długoterminową strategią. Dla lokalnej społeczności i środowiska to ważny krok – po latach tracenia trucizn do gruntu i wód wreszcie powstaje fizyczna bariera.

Prace właśnie się rozpoczęły. Efekty będą widoczne już jesienią.